قانون 2652 : سياستهاى بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران
Print

سياستهاى بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران
(مصوب جلسه ۵۱۳ مورخ ۱۳۸۱/۱۲/۲۰ شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

شوراى عالى انقلاب فرهنگى در جلسه ۵۱۳ مورخ ۱۳۸۱/۱۲/۲۰ به پيشنهاد شوراى فرهنگى و اجتماعى زنان، سياستهاى بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران را به اين شرح تصويب كرد:

مقدمه:
به اعتقاد جامعه شناسان فراغت تجربه‏اى است كه فرد هنگام رهايى از اشتغالات و الزامات كار روزانه بر اساس تمايلات و رهيافتهاى شخصى و مشاركت داوطلبانه متناسب با نياز و ذوق خود انتخاب مى‏كند تا جسم، فكر و شخصيت او رشد و پرورش يابد. سياست فرهنگى نظام اسلامى نيز درخصوص اوقات فراغت بر مبناى زمينه‏سازى جهت گذران مطلوب، مفيد و سازنده آن و هدايت فكرى و عملى و بارور سازى اوقات زندگى است. لذا فراغت در نظام ارزشى اسلام جنبه فرهنگى و دينى داشته و از صورت تفريح و سرگرمى صرف خارج است. زمان فراغت، زمان رشد و شكوفايى استعدادها، تقويت روحيه، مشاركت فعال فرهنگى و اجتماعى و زمان خودسازى در عين كسب نشاط پايدار، شادابى، طراوت و كارايى و رفع خستگى فكرى و روانى در زندگى فردى و جمعى است. لذا ضرورى است تا جوامع آگاه با اجراى سياستهاى مناسب و سنجيده اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى، ايجاد تسهيلات و خدمات، فراهم كردن فضاها و محيط هاى مناسب فرهنگى و ورزشى، اتخاذ روشهاى تشويق‏آميز و...، از هدر رفتن اوقات فراغت جلوگيرى كرده و به بارورى آن كمك نمايند.

اهداف:
۱ـ ايجاد هماهنگى ميان كليه دستگاههاى سياستگذارى، برنامه‏ريزى، اجرايى و نظارتى بمنظور استفاده بهينه از توان و امكانات موجود و تبادل تجربيات، اطلاعات و منابع درخصوص اوقات فراغت زنان و دختران.
۲ـ مهارت بخشى و ارتقاء سطح آگاهى، خردمندى و توانمنديهاى فردى، خانوادگى و اجتماعى زنان و دختران در راستاى ايفاى نقش اساسى آنان در عرصه‏هاى مختلف.
۳ـ جهت دهى به برنامه‏ها و فعاليتهاى مختلف گذران اوقات فراغت زنان و دختران در راستاى تأمين سلامت جسمى و بهداشت روانى، كاهش اضطراب و خستگى، كسب نشاط و شادى، شناسايى و رشد استعدادها، تقويت تمايلات دينى و اخلاقى و هويت دينى و ملى زنان.
۴ـ توسعه، تجهيز و گسترش امكانات مراكز فرهنگى و ورزشى براى گذران اوقات فراغت بانوان با اولويت به مناطق محروم.

مؤلفه ۱ . برنامه و فعاليت

راهبرد ۱ . ضرورت جهت دهى به برنامه‏ها و فعاليتهاى فرهنگى
سياستهاى اجرايى:
- توجه به تنظيم و ارائه برنامه‏ها و توليدات فرهنگى ويژه. بانوان، متناسب با سن، سطح تحصيلات، وضعيت تأهل و وضعيت فرهنگى - اجتماعى، نيازهاى روحى و روانى، مقتضيات محل زندگى، خصوصيات اقليمى، سنتها، آداب و رسوم محلى و منطقه‏اى.
- تبليغ فرهنگ بهره‏ورى و استفاده بهينه و مثبت از اوقات فراغت در ميان بانوان و خانواده‏هاى آنان از طريق ذكر فوائد آن در زندگى فردى، خانوادگى و اجتماعى و حساسيت بخشى به خانواده‏ها.
- جهت دهى زنان خانه دار در خصوص بهره‏ورى بهينه از اوقات فراغت در خانه از طريق افزايش سطح آگاهى، انجام كارهاى عام‏المنفعه و كسب ساير مهارتهاى فردى و اجتماعى توسط رسانه‏هاى مختلف و آموزش‏هاى غير حضورى.
- جهت دهى برنامه‏ها به سمت رشد روحيه خلاقيت، ابتكار، نوآورى و تقويت اعتماد به نفس و خودباورى در ميان زنان و دختران.
- توجه به بارورسازى اوقات فراغت متناسب با تحولات اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى جامعه.
- پرهيز از گرايش برنامه‏ها به سمت ابتذال، سطحى نگرى، خود باختگى فرهنگى و مظاهر فسادآور غرب.
- ترغيب عمومى بويژه در زنان و خانواده‏ها نسبت به مؤانست بيشتر با طبيعت و بهره‏مندى از مواهب طبيعى و سير و سفر.
- ترغيب زنان به امر ورزش به عنوان مروجين و مشوقين ورزش در خانواده و تأثير سلامتى و شادابى آنها در تأمين سلامت روانى، اجتماعى و فرهنگى خانواده و جامعه.
- تبليغ و ترويج فرهنگ مطالعه و استفاده مطلوب از اوقات فراغت براى تقويت قوه ادراك و تحليل و ارتقاء سطح آگاهى‏ها.
- توجه به جهت‏گيريهاى صحيح فكرى، فرهنگى، اعتقادى در برنامه‏ها بمنظور آشنايى زنان و خانواده‏ها با زمينه‏ها و مجارى تهاجم فرهنگى، تحكيم ايمان، تقويت باور دينى و رشد هويت فرهنگى و اجتماعى آنان.
- تبيين، ترويج و تبليغ فرهنگ عفاف و رعايت اصول و موازين اخلاقى و ارزشى در محيط هاى فرهنگى.
- ارائه معلومات لازم براى آشنايى، پيشگيرى و توانمند سازى زنان در مقابله با آسيبهاى اجتماعى و فرهنگى زنان، آگاهى از مسائل بهداشت جسمى، روانى، محيطى و تغذيه صحيح زنان و كودكان، اطلاع از روشهاى تربيتى و پرورش فرزندان، فنون و مديريت خانه و روابط خانوادگى، حقوق و تكاليف زوجين، آشنايى با قوانين كشورى، مباحث اخلاقى و دينى در قالبها و شيوه‏هاى جذاب و نوين.
- افزايش آگاهى و توان نقد و تحليل مسائل فرهنگى - اجتماعى زنان درخصوص شخصيت‏پردازى و نقشهاى ارائه شده از زنان در رسانه‏هاى مكتوب و تصويرى.

راهبرد ۲ . ضرورت تقويت و گسترش برنامه‏ها و فعاليتهاى مذهبى و اتخاذ تدابير لازم براى جذب مخاطبين اين برنامه‏ها
سياستهاى اجرايى:
- ارائه اطلاعات و معلومات، متناسب با نيازهاى فكرى، فرهنگى و اجتماعى بانوان با رويكرد به مبانى دينى و منطبق با سياستها و قوانين نظام جمهورى اسلامى ايران.
- لزوم توجه به بزرگداشت مناسبتها و ايام ويژه و معرفى آداب و رسوم متعارف مراسم و اعياد مذهبى.
- تقويت و تعميق محتواى معنوى برنامه‏هاى تفريحى، ورزشى و سرگرم كننده و فرآورده‏هاى فرهنگى (فيلمها، نمايشگاهها، مسابقات، تئاترها و ...) ارائه شده در اوقات فراغت زنان و دختران.
- اتخاذ شيوه‏هاى تشويق مستقيم و غير مستقيم زنان براى جلب مشاركت آنان و بهره‏ورى از برنامه‏هاى مذهبى و سازنده.

راهبرد ۳ . توسعه تحقيقات بمنظور ارتقاء كيفى و كمّى برنامه‏ها و فعاليتهاى مربوط به اوقات فراغت زنان
سياستهاى اجرايى:
- انجام تحقيقات نيازسنجى از زنان و دختران بمنظور موضوع‏بندى، اولويت بندى و تنظيم برنامه‏هاى مربوط به اوقات فراغت زنان با رعايت اصل تنوع، جذابيت، كارآمدى و جديد بودن برنامه‏ها.
- تعيين اولويتهاى تحقيقاتى در خصوص نحوه تأمين اوقات فراغت و ارزيابى مستمر از برنامه‏هاى فرهنگى بانوان از طريق پژوهشهاى نظر سنجى و تأثير سنجى بر زندگى فردى، اجتماعى و.... زنان و دختران.
- انجام پژوهشهاى تطبيقى بمنظور استفاده از راهكارهاى عملى و اقدامات انجام يافته پيرامون اوقات فراغت زنان و دختران در كشورهاى مسلمان و غير مسلمان.
- انجام پژوهشهاى تطبيقى براى بهبود وضع‏گذران اوقات فراغت زنان در مراكز فرهنگى مختلف و تبادل اطلاعات.

راهبرد ۴ . ضرورت ايجاد زمينه‏هاى مناسب براى بهره ورى اقتصادى از اوقات فراغت زنان و دختران.
سياستهاى اجرايى:
- ترويج فرهنگ كارمحورى و استفاده عملى از دانش در زندگى فردى و اجتماعى زنان و دختران.
- توجه به آموزشهاى فنى و حرفه‏اى و دانشهاى كاربردى.
- مهارت بخشى لازم به زنان و دختران بمنظور گسترش اشتغال مولد خانگى و كاهش معضل بيكارى.
- ارزش گذارى و ارائه گواهينامه و مدرك معتبر رسمى به دانش‏آموزان و دانشجويان شركت كننده در برنامه‏هاى اوقات فراغت و لحاظ نمودن آن در نظام آموزشى كشور و مراكز كاريابى.

مؤلفۀ ۲. نيروى انسانى

راهبرد ۱. شناسايى، تربيت و بهره‏گيرى از نيروهاى كارآمد در عرصه فعاليتهاى فرهنگى و تقويت كادر فرهنگى مراكز مربوط
سياستهاى اجرايى:
- استفاده از زنان توانمند و متعهد (از دانش آموختگان حوزوى، دانشگاهى و نيروهاى دستگاههاى اجرايى) بمنظور جلب مشاركت آنان در برنامه ريزى و اجراى اوقات فراغت بانوان.
- پيش بينى ضوابط و شرايط خاص علمى، اخلاقى و فرهنگى ويژه مربيان، متناسب با شرايط و ويژگيهاى برنامه‏هاى مختلف.
- لزوم استفاده از توانايى‏ها و ظرفيت‏هاى دختران روستايى و عشايرى و استفاده از آنان براى بهينه‏سازى وضع فرهنگى - اجتماعى و اقتصادى زنان روستايى در قالب طرحهاى اوقات فراغت.
- اتخاذ تدابير لازم براى جذب و تربيت مديران و برنامه‏ريزان فرهنگى - اجتماعى از ميان بانوان متعهد و متخصص.

مؤلفه ۳ . مديريت و نظارت

راهبرد ۱ . ضرورت تقويت مديريت كلان فرهنگى و اتخاذ روشها و شيوه‏هاى كارآمد نظارتى در برنامه‏ريزى اوقات فراغت
سياستهاى اجرايى:
- تدوين شاخصها و نظام ارزشيابى از عملكرد مديران و برنامه‏هاى مراكز ذى‏ربط در ابعاد مختلف بمنظور تكميل و ارائه الگوهاى موفق از نحوه گذران اوقات فراغت زنان.
- ارتقاء سطح آگاهيها و توانمنديهاى فرهنگى مديران و مسئولان از طريق برگزارى دوره‏هاى آموزش ضمن خدمت بصورت كوتاه مدت و دراز مدت.
- تشويق و ترغيب مديران خلاق، معرفى شيوه‏هاى موفق مديريت و نيز معرفى مراكز نمونه در گذران اوقات فراغت.
- نقد و ارزيابى مستمر برنامه‏هاى اوقات فراغت بانوان در مراكز ذى‏ربط بمنظور بازنگرى براى تعميق محتوا و جذابيت و تقويت تمايلات دينى و اخلاقى در برنامه‏ها.

راهبرد ۲ . هماهنگى ميان دستگاهها و مراكز فرهنگى براى استفاده بهينه از امكانات، منابع و نيروى انسانى يكديگر
سياستهاى اجرايى:
- تخصيص بودجه و منابع مالى و امكانات لازم توسط دستگاه و سازمانهاى ذى‏ربط براى تأمين اوقات فراغت بانوان و تبادل تجهيزات و امكانات بين دستگاههاى اجرايى براى تأمين اوقات فراغت بانوان.
- برنامه‏ريزى، ايجاد هماهنگى و نظارت بر اجراى سياستها و برنامه‏هاى اوقات زنان و دختران در مركز توسط شوراى اجتماعى وزارت كشور در استانها به عهده كميته زنان و جوانان مى‏باشد.
- تهيه گزارش عملكرد سالانه درخصوص برنامه‏هاى اوقات فراغت توسط مديران هر دستگاه و ارسال آن به كميته زنان و جوانان در استانها و انتشار آن توسط شوراى اجتماعى وزارت كشور.
- شناسايى مشكلات و معضلات موجود در مراكز مربوط در خصوص گذران اوقات فراغت زنان و ارائه راهكارهاى مناسب براى حل آنان.

مؤلفه ۴ . توسعه و تجهيز و گسترش امكانات

راهبرد ۱ . شناسايى و گسترش امكانات و تجهيزات فرهنگى دستگاهها براى استفاده بانوان در اوقات فراغت .
سياستهاى اجرايى:
- ايجاد زمينه مناسب براى مشاركت و سرمايه‏گذارى سازمانهاى دولتى، غير دولتى و آحاد مردم براى احداث مراكز فرهنگى، هنرى و ورزشى ويژه بانوان.
- شناسايى و معرفى مراكز فرهنگى - اجتماعى )تخصصى و عمومى( براى اطلاع و استفاده ساير دستگاهها و نهادها از امكانات و توليدات فرهنگى موجود و اطلاع رسانى عمومى به زنان و دختران براى بهره‏مندى از اين مراكز.
- فراهم نمودن زمينه‏هاى لازم براى بهره‏مندى بانوان محروم و مستضعف از امكانات موجود فرهنگى بدون پرداخت هزينه.
- اتخاذ تدابير مناسب براى توسعه مراكز فرهنگى و بهره‏مندى سريع، آسان و ارزان از تسهيلات فراغتى در محل زندگى بانوان و توزيع عادلانه اين امكانات در استانهاى مختلف كشور.
- رعايت ضوابط معمارى اسلامى و ملى با توجه به خصوصيات روحى و جسمى بانوان در ساخت و تجهيز مراكز فرهنگى ويژه آنان.
- ايجاد مجتمع‏هاى چند منظوره فرهنگى، هنرى، ورزشى محفوظ و مستتر در تهران با امكانات گوناگون اعم از كتابخانه، سالن اجتماعات، سالن سينما، مهدكودك، وسايل شهربازى، غذاخورى، محل خريد و ... بعنوان يك حركت آغازين و الگويى.
- اختصاص بوستانها، مراكز فرهنگى و تفريحى مختص بانوان.
- پيش‏بينى ضبط و تكثير كلاسهاى آموزشى براى استفاده غيرحضورى علاقمندان .

تبصره
آيين‏نامه اجرايى سياستهاى فوق را شوراى اجتماعى وزارت كشور تهيه و دبيرخانه شوراى عالى انقلاب فرهنگى به دستگاههاى ذى‏ربط ابلاغ مى‏كند. نظارت بر اجراى آن نيز بر عهده هيئت نظارت و بازرسى شوراى عالى انقلاب فرهنگى مى‏باشد.

رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي- سيد محمد خاتمي