قانون 10242 : سياستها و راهبردهاي ارتقاي سلامت زنان
Print

سياستها و راهبردهاي ارتقاي سلامت زنان
(مصوب جلسه ۶۱۳ مورخ ۱۳۸۶/۸/۸ شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

سلامت زنان به عنوان جايگاه والاي او در جوهره خلقت به ويژه در شكل گيري فرهنگ، تربيت، سعادت و حفظ و ارتقاي سلامت خانواده و جامعه داراي نقش تعيين كننده است كه اين خود تحت تأثير حقوق اساسي آنان در خانواده و اجتماع قرار مي گيرد.
قانون اساسي جمهوي اسلامي ايران با حمايت از حقوق انساني، اجتماعي و فرهنگي همه افراد اعم از زن و مرد، سلامت افراد را يك حق اساسي دانسته و تأمين نيازهاي سلامت آنها را تكليف اصلي دولت شمرده است. منشور حقوق زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران نيز بر حق سلامت زنان در بهره مندي و دسترسي به خدمات، حمايت ها و مراقبت هاي بهداشتي درماني مورد نياز و با كيفيت مناسب تأكيد مي نمايد.
شوراي عالي انقلاب فرهنگي براساس پيشنهاد شوراي فرهنگي- اجتماعي زنان سياست هاي لازم و راهبردهاي اساسي براي تضمين سلامت زنان و دستيابي آنان به مراقبت هاي همه جانبه و مورد نياز در دوره هاي مختلف زندگي را با تكيه بر پژوهش هاي انجام شده در ابعاد مختلف و با تأكيد بر عوامل فرهنگي تأثيرگذار به شرح ذيل تصويب مي نمايد:

ماده ۱- تعاريف:

۱- سلامت: عبارت از رفاه كامل جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي است و تنها به نبود بيماري و
معلوليت اطلاق نمي شود.

۲- حق سلامت: حق سلامت زنان به معناي برخورداري از سلامت جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي در زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي با توجه به ويژگي هاي آنان در مراحل مختلف زندگي بوده و از جمله حقوق طبيعي و همگاني محسوب مي شود و مسئوليت تأمين آن بر عهده دولت ها مي باشد. يافته هاي علمي جديد درباره سلامت زنان و نظام هاي سلامت بر رويكردهاي ادغام يافته سلامت در طي دوره هاي زندگي تأكيد دارد و آن را نكته اي كليدي و با اهميت در برنامه هاي پژوهشي و برنامه ريزي به شمار مي آورند. در چنين رويكردي ابعاد فيزيكي، رواني، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و معنوي زندگي زنان با در نظر گرفتن نقش هاي چندگانه فردي، اجتماعي و خانوادگي آنان مد نظر قرار مي گيرد.

۳- سلامت معنوي: يكي از ابعاد سلامت كه در ارتباط با زندگي و رستگاري در دنيا و پس از آن است و با
احساسات عميق و عقايد انسان به ويژه در بعد مذهبي و جداي از بخش مادي و جسماني زندگي مي باشد.

۴- ارتقاي سلامت: عبارت است از فرآيند توانمندسازي افراد جهت افزايش تسلط بر سلامت خود و بهبود آن

۵- پيشگيري از بيماري ها: پيشگيري از بيماري ها، دربرگيرنده اقداماتي است كه علاوه بر جلوگيري از وقوع بيماري (نظير كاهش عوامل خطر)، پيشرفت آن را نيز متوقف كرده و در صورت بروز، عوارض آن را كم مي كند.

۶- رفتارهاي پرخطر: رفتارهايي است كه موجب افزايش احتمال بروز بيماري، جراحت و يا ناتواني در طول زندگي مي گردد.

۷- عوامل خطر: عبارت است از رفتار، ابعاد شيوه زندگي يا وضعيت اجتماعي، اقتصادي يا زيست شناختي
كه همراه با استعداد فزاينده اي از ابتلا به بيماري، ناخوشي يا صدمات بوده و يا به وجود آورنده و علت اين حالت ها باشد.

۸- نظام سلامت: تمام فعاليت هايي كه هدف اصلي آنها، حفظ، ارتقاء و يا بازگرداندن سلامت است.

۹- معلوليت اجتماعي: هرگونه نقص يا ناتواني شديد در انجام فعاليت هاي اساسي و عملكرد زندگي خانوادگي و اجتماعي (تحصيل، اشتغال، معاشرت) كه بر سلامت تأثير مي گذارد.

ماده ۲- اهداف:
۱- ارتقاء و توسعه سلامت زنان در ابعاد جسمي، رواني، فرهنگي، اجتماعي و معنوي در دوره هاي مختلف زندگي و پيشگيري از بيماري ها و كاهش عوامل خطر سلامت زنان
۲- تقويت سياست ها و برنامه هاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به سمت سلامت زنان
و نيازهاي بهداشتي ـ درماني آنان.
۳- افزايش آگاهي جامعه و خانواده از دانش و نيازهاي سلامت زنان و نقش آن در توسعه
۴- تقويت نقش محوري زنان در تأمين سلامت خود، خانواده و جامعه و افزايش مشاركت آنان در
سطوح مختلف تصميم گيري و اجرا.
۵- افزايش دسترسي زنان به اطلاعات (به ويژه از طريق رسانه هاي ملي و جمعي) خدمات و
مراقبت هاي سلامت واجد كيفيت و متناسب با نيازهاي آنان در دوره هاي مختلف زندگي.
۶- اصلاح و رفع موانع فرهنگي- اجتماعي و اقتصادي مؤثر بر سلامت زنان

ماده ۳- سياست ها:
۱- توجه به مسئوليت ها و نقش هاي متعدد فيزيولوژيك، خانوادگي و اجتماعي زنان و توجه به
انسجام مراقبت هاي بهداشتي و درماني زنان و پيشگيري از بيماري ها در تمامي دوره هاي زندگي.
۲- توجه به ابعاد مختلف سلامت زنان از جمله جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي.
۳- توجه به تأثير شرايط فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي زندگي بر سلامت زنان

ماده ۴- راهبردها

۱- بازنگري مستمر، ارزشيابي و نظارت بر اجراي سياست ها و برنامه هاي سلامت زنان،طراحي و استقرار نظام پايش و مراقبت سلامت زنان در نظام سلامت كشور.

۲- تقويت همكاري ها و هماهنگي هاي بين بخشي در تدوين برنامه هاي مؤثر بر ارتقاي سلامت زنان از طريق شوراي عالي سلامت

۳- شناسايي و تلاش جهت رفع موانع فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي مؤثر بر ارتقاي سلامت زنان

۴- ارزيابي مستمر وضعيت سلامت زنان و شناسايي عوامل مؤثر بر بهبود آن و راه هاي تقويت و توسعه آنها، طراحي و استقرار نظام جامع اطلاعات سلامت زنان

۵- توسعه آگاهي زنان و خانواده ها از نقش و مسئوليت هاي متعدد زنان در خانواده واجتماع و همچنين نيازهاي سلامت زنان در مراحل مختلف زندگي اعم از كودكي، بلوغ، ازدواج، باروري،شيردهي، يائسگي و سالمندي.

۶- تدوين برنامه هاي آموزشي متناسب با نيازهاي سلامت زنان و عوامل فرهنگي و اجتماعي
تأثيرگذار بر آن از طريق تعامل بين بخشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بادستگاه هاي ذيربط.

۷- فرهنگسازي و اصلاح باورهاي جامعه نسبت به جايگاه زنان در تصميم گيري و تصميم سازي ونقش آنان در سلامت خود و جامعه و افزايش مشاركت آنان در مديريت هاي بخش سلامت زنان.

۸- حمايت از مشاركت سازمان هاي غيردولتي مرتبط با زنان در توسعه سلامت زنان و بهبودمحيط زيست.

۹- افزايش دسترسي زنان به نيروهاي متخصص و همگن خدمات سلامت در ابعاد كمي و كيفي متناسب با نيازهاي دوره هاي مختلف زندگي آنان و رفع موانع فرهنگي، اقتصادي و فيزيكي براي دسترسي و استفاده از خدمات مورد نياز سلامت خود

۱۰- برنامه ريزي مناسب جهت دسترسي به خدمات و حمايت هاي ويژه مورد نياز سلامت براي دختران و زنان آسيب پذير، زنان سرپرست خانوار، خودسرپرست و داراي معلوليت هاي فيزيكي، رواني و اجتماعي توسط دستگاه هاي ذيربط از قبيل سازمان بهزيستي، كميته امداد امام خميني و بنياد شهيد و ايثارگران.

۱۱- توسعه فرهنگ ورزش در بين دختران و زنان، رفع موانع موجود و دسترسي آنان به امكانات مورد نياز و بهينه سازي اوقات فراغت آنان توسط سازمان تربيت بدني و وزارتخانه هاي آموزش و پرورش، علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي.

۱۲- تقويت برنامه ها و خدمات و توسعه آگاهي دختران و زنان درخصوص پيشگيري از بيماري هاي خاص و شايع زنان، تشخيص زودرس آن، بهبود فرهنگ تغذيه، سوء مصرف مواد و مصرف دخانيات با توجه به آسيب پذيري شرايط فيزيولوژيك آنان در دوره هاي مختلف زندگي .

۱۳- رعايت اصول و ضوابط معماري اسلامي و ملي با توجه به خصوصيات روحي و جسمي بانوان در
شهرسازي، ساخت و تجهيز مدارس و مراكز فرهنگي و ورزشي ويژه آنان توسط شهرداري ها و وزارت راه و شهرسازي.

۱۴- آموزش لازم و فعال كردن زنان جهت ارتقاي آگاهي و تربيت اعضاي خانواده در زمينه شيوه هاي سالم زندگي توسط رسانه هاي ملي و جمعي و وزارت آموزش و پرورش.

۱۵- تقويت ارتباط فعال با حوزه هاي علميه جهت انعكاس موضوعات سلامت زنان به آنان و رفع ابهامات و شفاف سازي ديدگاه هاي فقهي در تأمين امنيت و حق سلامت زنان.

۱۶- بهبود وضعيت سلامت محيط كار و تأثير آن بر سلامت زنان شاغل به ويژه در دوران بارداري و شيردهي توسط وزارت كار و وزارت تعـاون، كار و رفاه اجتماعي.

۱۷- حمايت از ترويج و تسهيل امر ازدواج و تشويق جوانان براي تشكيل خانواده پايدار بر اساس معيارهاي صحيح و مناسب و رفع موانع فرهنگي و اقتصادي آن به عنوان عامل مؤثر بر سلامت.

۱۸- اتخاذ تدابير لازم جهت اصلاح قوانين، مقررات و برنامه ها و ساختارهاي حقوقي، اقتصادي و فرهنگي در راستاي حمايت از زنان خانواده با تأكيد بر سلامت .

۱۹- افزايش آگاهي هاي زوجين و آموزش هاي لازم در زمينه حقوق، تكاليف، روابط سالم زناشويي، بهداشت باروري، مهارتهاي زندگي، حسن خلق و معاشرت.

۲۰- اصلاح نگرش خانواده ها نسبت به رفع تبعيض بين كودكان خود..

۲۱- توانمندسازي، آموزش، افزايش آگاهي و حمايت از زنان، خانواده و جامعه در خصوص مهارتهاي لازم زندگي با توجه به آموزه هاي ديني و شرايط فرهنگي، بومي و منطقه اي در پيشگيري و كنترل آسيب هاي اجتماعي .

۲۲- شفاف سازي مسئوليت و تقويت نقش و عملكرد دستگاه ها و سازمان هاي مختلف در پيشگيري، ايمن سازي و كنترل آسيب هاي اجتماعي تأثيرگذار بر سلامت زنان در راستاي برنامه چهارم توسعه كشور.

۲۳- اتخاذ تدابير مناسب جهت پيشگيري و كاهش هر گونه ظلم و خشونت خانوادگي و اجتماعي در تهديد سلامت جسماني و رواني زنان و حمايت از قربانيان خشونت توسط قوه قضائيه، نهادهاي فرهنگي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي.

۲۴- اتخاذ تدابير مناسب جهت ارتقاي سلامت زنان شاغل با توجه به نقش هاي خانوادگي (همسر و مادر) و اجتماعي آنان .

۲۵- افزايش آگاهي جامعه از نقش و تأثير شغل خانه داري در سلامت و توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور و حمايت از آن توسط وزارت كار و امور اجتماعي و قوه قضائيه.

۲۶- توسعه مهارت ها و ظرفيت هاي شغلي و كسب درآمد براي زنان از طريق خود اشتغالي و مشاغل خانگي به ويژه در اقشار آسيب پذير و نيازمند توسط وزارت تعـاون، كار و رفاه اجتماعي.

مصوبه فوق در جلسه ۶۱۳ مورخ ۱۳۸۶/۸/۸ شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد.

رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي - محمود احمدي نژاد